"Hoy vamos a ver El caballito de boj, de Neira Vilas". Esta frase podería pertencer a unha profesora de Lingua e Literatura Galega que emprega o castelán como lingua vehicular nas clases de secundaria que imparte. Casos coma este despréndense do informe que está a elaborar a Mesa pola Normalización Lingüística no tocante á aplicación do decreto que regula o uso e promoción do galego no sistema educativo.

Ao caso anterior, poderiamos engadirlle o dos centros de secundaria nos que só se imparte en galego a materia de Lingua e Literatura Galega, o dunha profesora de Historia que a medida que avanza a clase traduce o libro ao castelán ou o do Conservatorio de Lugo, onde a porcentaxe de libros e clases en galego é nula.

Carlos Callón, presidente da Mesa, apunta que non hai unha aplicación real do decreto, senón "unha leve mudanza no que atinxe ao material pedagóxico, aínda que na Formación Profesional non podemos dicir o mesmo". Segundo Callón é na educación infantil onde se dá un "incumprimento masivo". Para a Mesa, a transgresión do decreto é un síntoma do desentendemento da Administración, "estamos moi decepcionados porque Educación non está a tomar medidas para facer cumprir a lei, mantén a inercia dos Gobernos anteriores". Callón sinala que Galiza está á cola de todo o Estado, malia que no papel non o pareza. "Xa non falo de poñérmonos á altura de Catalunya ou de Euskadi, senón á altura de Pais Valencià, malia estar gobernada polo PP, ou das Baleares, onde teñen plans de sensibilización, información e formación", apunta Callón.

 
As reaccións dos partidos

Antón Louro, voceiro da comisión de Cultura do PSdeG-PSOE, recoñece que a política lingüística "é complexa e vive na contradición, por iso temos que levala cara a adiante sendo respectuosos e persistentes". Louro sinala tres puntos polos que debe rexerse o decreto, "o consenso, a capacidade para ir aplicándoo de xeito progresivo sen crear problemas e o obxectivo de competencia lingüística". Malia os datos recollidos por un informe da Mesa pola Normalización Lingüística, o voceiro da comisión de Cultura do PSdeG considera que "non podemos botarnos en cara as dificultades, ten que haber unha gran complicidade para o seu cumprimento".

Pola súa banda, o deputado nacionalista Bieito Lobeira apunta que malia que o decreto está en marcha dende o punto de vista xurídico, "non vai acompañado dunha práctica real". Lobeira recoñece que "falta material didáctico en galego" e subliña "o descoñecemento tanto do decreto como do idioma dun sector da comunidade educativa". O deputado nacionalista advirte que dende que se aprobou o decreto, "o BNG botou en falta campañas previas informativas".

O PPdeG non entra a valorar as conclusións da Mesa "até que non haxa unha resposta oficial porque non sabemos con certeza en que nivel nos atopamos". Non obstante, a voceira en materia de educación do PPdeG, Manuela López Besteiro, afirma que "as leis están para cumprirse". Besteiro quixo lembrar que o seu partido "defende o equilibrio e a proporcionalidade entre o castelán e o galego".

Anxo Louzao, secretario xeral de CIG-Ensino, sindicato maioritario no sector, sinala que "é necesario que se deseñe un plan que abranga todo o profesorado para que coñezan e adquiran aptitudes, algo que non se está a facer". Louzao subliña a falta de material didáctico en galego na Formación Profesional. A CIG-Ensino considera que a "desidia e pasividade da Administración imposibilitan aproveitar as potencialidades e posibilidades do decreto". "A actitude de deixar facer e deixar pasar de Educación tradúcese nunha non aplicación do decreto". Para a CIG-Ensino, sería necesario que se crease unha dirección ou subdirección xeral en Educación, "tenden a deixalo nas mans de inspección".

Fronte ás alusións da Mesa, a Consellaría de Educación prefire gardar silencio. A Consellaría evitou responderlle ao grupo parlamentar do PPdeG. Manuela López Besteiro sinala que os populares preguntáronlle hai semanas á Consellaría de Educación polo decreto "e aínda non nos responderon". Pola súa parte, Carlos Callón apunta, "non me explico como Educación di que non sabe dos casos que a Mesa denunciou coa de recursos que posúe".

A secretaría xeral de Política Lingüística, que lembra que a aplicación do decreto é competencia da Consellaría de Educación, vén traballando dende marzo de 2007 coa figura dos coordinadores territoriais para asesorar e dinamizar os equipos de normalización lingüística dos centros de ensino. Segundo a secretaría xeral, cada ano destinan partidas económicas ao apoio do labor destes entes. Política Lingüística engade que tamén organiza cursos de formación para o profesorado e para os equipos de normalización.

 
Polémica sobre as declaracións de Raxoi

Dende que o candidato do PP á presidencia do Goberno de Madrid se comprometeu a garantir por lei que en todas as comunidades autónomas os estudantes que o desexen cursen en castelán a meirande parte das materias, xurdiron numerosas reaccións.

O socialista Antón Louro lembra que "Raxoi tense manifestado como anti-galego". Ao PSdeG-PSOE sorpréndelle que Mariano Raxoi "non coñeza, respecte e comparta os acordos aos que chegamos no Parlamento galego". Para Louro, "o home que odia a lingua do seu país evidencia unha grande incultura".

Para o BNG, "Raxoi falta á verdade ao dicir que a lingua que está en perigo é o castelán". Segundo Francisco Jorquera, coordenador executivo do BNG, a reforma suxerida significaría "derrogar unha lei de Normalizacion Lingüística votada e promovida no seu día polo PP" e acusou a Raxoi de "boicotear o consenso sobre a lingua".

Pola súa banda, Manuela López Besteiro, que presenciou in situ, as declaracións do líder popular, advirte que "Raxoi non falou de castelanización, dixo literalmente unha lei que garanta o ensino en castelán para os alumnos de todas as comunidades autónomas. Segundo Besteiro, o PP defende o "bilingüismo harmonizador" nas comunidades con dúas linguas oficiais, "algo que non interfire co decreto".